Baburname

Demir Barlas

Page 45 · 23b
Chagatay · Turkish · English
Aa
27px
20px
1.85×
1.72×
···
Aa
27px
20px
1.85×
1.72×

Search the book

Current text and passage notes across all 762 pages. Page-level annotations are not included.

Use quotation marks for an exact phrase. Separate words may occur in different readings of the same passage. Notes are searched in their original language.

Search all 762 pages.

Bookmarks (0)

Open a passage to bookmark it.

Saved in this browser.
Manuscript folio 23b
Choose languages

Page 45 of 762

Latin transcription

abog‘asining o‘g‘li va o‘zining kuyovi edi, yana to‘rt Mirzoni Ko‘k Saroyg‘a chiqorib edi. Ikkisini qo‘yup Malik Muhammad Mirzoni va yana bir Mirzoni shahid qildi.

Languages

Chagatay

اباغاسی نینک اوغلی و اوزنینک کویاوی ایدی ینه تورت میرزا نی کوک سرای غه چیقاریب ایدی ایکی سی نی قویوب ملک محمد میرزا نی و ینه بیر میرزا نی شهید قیلدی

Turkish

amcasının oğlu ve kendi damadı olan bu kişiyi, dört mirzayı da Kök Saray’a çıkarmıştı. İkisini bırakıp Melik Muhammed Mirza’yı ve bir başka mirzayı öldürttü.

English

was the son of Sultan Mahmud’s paternal uncle and also his son-in-law. Sultan Mahmud had Malik Muhammad and the other mirzas taken up to Ko‘k Saroy [the phrase “four mirzas also” leaves the total uncertain]. He spared two, and had Malik Muhammad Mirza and another mirza killed.

Latin transcription

Bularning ba’zisig‘a xud podshohliq ham tegmas edi. Bu dag‘dag‘alari ham aslo yo‘q edi. Agarchi Malik Muhammad Mirzoda andoq gunohi bor edi, yana birning hech gunohi yo‘q edi. Yana bir bu kim agarchi zabt-u tuzuki xeyli yaxshi edi, devonshi’or erdi, siyoq ilmini bilur edi, vale tab’i zulm-u fisqqa moyil edi. Samarqandg‘a kirgach o‘zgacha tartib-u nasaq va xarj-u tahmil bunyod qila boshladi. Hazrati Xoja Ubaydulloh-ning muta’alliqlarig‘a kim burun xarj-u tahmillarda ko‘p faqir-u miskin alarning himoyati bila zulm-u ta’addiydin xalos bo‘lurlar edi, ne joyi ol kim alarg‘a mundoq takliflar bo‘lg‘oy? Ko‘p ta’addiy-u tashaddud qila boshladilar, balki bu ta’addiy-u tashaddud

Languages

Chagatay

بولارنینک بعضی سیغه خود پادشاهلیق هم تیکماس ایدی بو دغدغه لری هم اصلا یوق ایدی اگرچه ملک محمد میرزا دا انداک گناهی بار ایدی ینه بیرنینک هیچ گناهی یوق ایدی ینه بیر بو کیم اگرچه ضبط و توزوکی خیلی یخشی ایدی دیوان شعار ایردی سیاق علمی نی بیلور ایدی ولی طبعی ظلم و فسق قا مایل ایدی سمرقند غه کیرکچ اوزگاچه ترتیب و نسق و خرج و تحمیل بنیاد قیلا باشلادی حضرت خواجه عبیدالله نینک متعلق لریغا کیم بورون خرج و تحمیل لاردا کوپ فقیر و مسکین الار نینک حمایتی بیله ظلم و تعدی دین خلاص بولورلار ایدی نی جای اول کیم الارغه مونداق تکلیف لار بولغای کوپ تعدی و تشدد قیلا باشلادیلار بلکه بو تعدی و تشدد

Turkish

Bunların bazılarına zaten hükümdarlık sırası bile düşmezdi. Böyle bir hevesleri de hiç yoktu. Melik Muhammed Mirza’nın böyle bir suçu bulunsa da ötekinin hiçbir suçu yoktu. Bir başka husus da şuydu: yönetimi ve düzeni oldukça iyi, divan işlerinde ehil olmasına ve siyakat bilmesine rağmen tabiatı zulme ve sefahate eğilimliydi. Semerkant’a girince başka türlü bir düzen, vergi ve yükümlülük sistemi kurmaya başladı. Hazret-i Hoca Ubeydullah’-ın adamlarına karşı da baskı başladı; oysa eskiden vergi ve yükümlülüklerde birçok fakir ve yoksul, onların koruması sayesinde zulüm ve haksızlıktan kurtulurdu. Onlara böylesine yükler yüklemek nasıl uygun olurdu? Çok haksızlık ve baskı yapmaya başladılar; hatta bu haksızlık ve baskı

English

Some of them had no prospect of the throne at all. Nor did they have the slightest ambition for it. Although Malik Muhammad Mirza was somewhat at fault [tentative andak reading; the inherited Latin has andoq, “such”], the other had done nothing wrong. Another thing was this: although Sultan Mahmud’s discipline and arrangements were quite good, and he was versed in administrative affairs and knew the art of accounting, his nature inclined to tyranny and debauchery. On entering Samarkand, he began to introduce different regulations and arrangements, expenses and levies. As for the dependants of His Reverence Khwaja Ubaydullah, under whose protection many poor and destitute people had formerly been spared oppression and injustice in matters of expenses and levies, how could such burdens properly be imposed on them? Yet they began to be treated with great injustice and harshness. Indeed, this injustice and harshness

Latin transcription

Xojaning avlodig‘a dag‘i siroyat qildi. Yana bir bu kim o‘zi kim nechuk zolim va fosiq edi, beg-u begcha va navkar-sudari tamom zolim va fosiq edilar kim Hisor eli, alalxusus Xusrav Shohg‘a ta’alluq ahli hamisha shurb-u zinog‘a mashg‘ul edilar. Bu martabada kim Xusrav Shohning navkarlaridin birav bir kishining xotunini tortib eltar. Bu xotun-ning eri Xusrav Shohg‘a kelib dodxohliq qilur. Javob berur kim: Necha yil sening bila edi, bir necha kun aning bila bo‘lsun. Yana bir bu kim shahriy-u bozoriy, balki turk-u sipohiyning amrad o‘g‘lonlari chehra qilur qo‘rqunchidin uydin chiqmas edilar. Samarqand ahli kim yigirma yigirma besh yil Sulton Ahmad Mirzoning zamonida rafohiyat va farog‘at bila o‘tkarib edilar, aksar mu’omala Hazrati Xoja jihatidin adl-u shar’ tariqi bila edi, bu nav’ zulm-u fisqdin bajon-u dil ozurda va ranjida bo‘ldilar. Vazi’

Languages

Chagatay

خواجه نینک اولادیغه داغی سرایت قیلدی ینه بیر بوکیم اوزی کیم نیچوک ظالم و فاسق ایدی بیک و بیکچه و نوکر سودری تمام ظالم و فاسق ایدی لارکیم حصار ایلی علی الخصوص خسرو شاه غه تعلق اهل همیشه شرب و زنا غه مشغول ایدیلار بو مرتبه داکیم خسرو شاه نینک نوکرلریدین بیراو بیر کیشی نینک خاتونی نی تارتیب ایلتار بو خاتون نینک ایری خسرو شاه غه کیلیب دادخواهلیق قیلور جواب بیرورکیم نیچه ییل سینینک بیله ایدی بیر نیچه کون انینک بیله بولسون ینه بیر بوکیم شهری و بازاری بلکه تورک و سپاهی نینک امرد اوغلانلارى چهره قیلور قورقونچی دین اویدین چیقماس ایدیلار سمرقند اهلی کیم ییکیرمه ییکیرمه بیش ییل سلطان احمد میرزا نینک زمانیدا رفاهیت و فراغت بیله اوتکاریب ایدیلار اکثر معامله حضرت خواجه جهتی دین عدل و شرع طریقی بیله ایدی بو نوع ظلم و فسق دین بجان و دل آزرده و رنجیده بولدیلار وضیع

Turkish

Hoca’nın çocuklarına da ulaştı. Bir başka husus da şuydu: kendisi nasıl zalim ve sefihse büyük küçük beyleri, askerleri ve adamları da tümüyle zalim ve sefihti. Hisar halkı, özellikle Hüsrev Şah’ın adamları, sürekli içki ve zina ile uğraşırlardı. Öyle bir dereceye varmıştı ki Hüsrev Şah’ın adamlarından biri bir kişinin karısını çekip götürür. Bu kadın-ın kocası Hüsrev Şah’a gelip adalet ister. Şu cevabı verir: Birkaç yıl senin yanındaydı; birkaç gün de onun yanında olsun. Bir başka husus da şuydu: şehirli ve çarşı esnafının, hatta Türk-lerin ve askerlerin sakalı çıkmamış oğulları, cinsel amaçla maiyete alınma korkusundan evden çıkmaz olmuşlardı. Sultan Ahmed Mirza zamanında yirmi yirmi beş yıl refah ve huzur içinde geçiren, işlerinin çoğu Hazret-i Hoca sayesinde adalet ve şeriat yoluyla yürütülen Semerkantlılar, bu tür zulüm ve sefahatten can ve gönülden incinip yaralandılar. Küçük

English

spread even to the Khwaja’s children. Another thing was this: just as Sultan Mahmud himself was tyrannical and dissolute, so too were all his begs, great and small, and his retainers and followers. The people of Hisar, especially Khusrau Shah’s followers, were constantly occupied with drinking and illicit sex. It reached such a point that one of Khusrau Shah’s retainers dragged away a man’s wife. The woman’s husband went to Khusrau Shah and asked for justice. Khusrau Shah replied, “She was with you for several years; let her be with him for a few days.” Another thing was that the beardless sons of townsmen and shopkeepers, and even of Turks and soldiers, would not leave their houses for fear of being taken as chehra [young attendants, with sexual exploitation implied here]. The people of Samarkand had passed twenty or twenty-five years under Sultan Ahmad Mirza in prosperity and tranquillity, most of their affairs being conducted through His Reverence the Khwaja in accordance with justice and the religious law. Such tyranny and debauchery wounded and distressed them to the depths of their hearts. Low