✺Baburname

Yana Mullo Muhammad Badaxshiy edi. Ishkamishdindur. Ishkamish Badaxshon doxili emas, ajabdur kim Badaxshiy taxallus qilibtur. She’ri bu mazkur bo‘lg‘on shoirlarning she’richa yo‘qtur. Muammoda risola bitibtur. Muammosi ham xayli yaxshi emas. Xushsuhbat kishi edi. Samarqandta manga mulozamat qilib edi. Yana Yusuf Badiiy edi. Farg‘ona viloyatidindur. Qasidani yomon aytmay ekandur. Yana Ohiy edi. G‘azalni tavri aytur edi. So‘ngralar Ibn Husayn Mirzo qoshida bo‘lur edi. Sohib-i devondur. Yana Muhammad Solih Choshniliq g‘azallari bor, agarchi hamvorlig‘i choshnisicha yo‘qtur. Turkiy she’ri ham bor, yomon aytmaydur. So‘ng Shayboniy Xon qoshig‘a kelib edi. Filjumla rioyat qilib edi. Shayboniy Xonning otig‘a bir turkiy masnaviy bitibtur, ramal-i musaddas-i maxbun vaznida kim Subha vazni bo‘lg‘oy.

Bisyor sust-u furudtur. Ani o‘qug‘on kishi Muhammad Solihning she’ridin be-e’tiqod bo‘lur.

Bir yaxshi bayti budur: «Bo‘ldi Tanbalg‘a vatan Farg‘ona, qildi Farg‘onani Tanbalxona».

Andijon viloyatini Tanbalxona ham derlar. Ul masnaviyda muncha bayt ma’lum emas kim bo‘lg‘oy.

Sharir-u zolimtab’-u berahm kishi edi. Yana Shoh Husayn Komiy edi. Munung she’rlari ham yomon emas. G‘azalgo‘ydur. G‘olibo devoni ham bordur. Yana Hiloliy edi. Bu tarixda ham bordur.

G‘azallari hamvor-u rangin-u kamxadshadur. Devoni bordur. Bir masnaviysi bor, xafif bahrida, Shoh-u Darveshg‘a mavsum. Agarchi ba’zi baytlari tavri voqi’ bo‘lubtur, vale bu masnaviy-ning mazmuni va ustuxonbandlig‘i bisyor kovok-u xarobtur. Shuaro-yi mutaqaddam ishq-u oshiq-liq uchun masnaviylar kim aytibturlar, oshiqliqni erga va ma’shuqliqni xotung‘a nisbat qilibturlar. Hiloliy darveshni oshiq qilibtur va shohni ma’shuq. Abyoti kim shohning af’oli va ahvolida debtur, hosil kim shohni chalabiy-u fohisha qilibtur. O‘z masnaviysining maslahati-g‘a bir yigitni va yana shoh yigitni bisyor besurattur kim jalablar-u fohishalar dek ta’rif qilg‘oy. Bisyor qaviy hofizasi bor emish. O‘tuz qirq ming bayt yodida bor emish. Derlar